Mae’r enw Ray Gravell yn tanio cymaint o atgofion i gymaint o bobl o bedwar ban byd. Chwaraewr rygbi, darlledwr, actor, Cymro angerddol a raconteur. Ond yn fwy na dim, dyn a garai ei deulu

Ag yntau’n gymeriad chwedlonol ar y cae chwaraeon ac oddi arno, roedd Grav yn ysbrydoliaeth i gymaint o bobl heb hyd yn oed sylweddoli hynny,

Yng ngeiriau ei gyfaill mawr Hywel Teifi Edwards:

“Adroddir storïau amdano gydag afiaith am flynyddoedd i ddod gan bobl nad oeddent erioed wedi’i gyfarfod, ac rwy’n sicr y dyfeisiwyd storïau ganrifoedd yn ôl ar gyfer pobl fel Grav.”

Ganed Ray Gravell, neu Grav fel yr oedd pawb yn ei alw, yng Nghydweli a chwaraeodd a chapteiniodd ei annwyl Scarlets, ac yn ddiweddarach daeth yn Llywydd y clwb. Ef oedd aelod ieuengaf tîm enwog y Scarlets a drechodd fawrion y Crysau Duon ar Hydref 31,1972, achlysur sy’n cael ei gofio yn Llanelli fel y diwrnod pan nad oedd diferyn o gwrw ar ôl yn nhafarnau’r dref!

Chwaraeodd ei gêm gyntaf i Gymru yn 1975, ac enillodd gyfanswm o 23 cap i Gymru, a theithiodd gyda’r Llewod yn Ne Affrica yn 1998, gan chwarae yn y tair gêm brawf.

Ar ôl rhoi ei esgidiau rygbi heibio, cafodd Grav yrfa actio a darlledu yr un mor lwyddiannus yn y Saesneg a’r Gymraeg. Serennodd gyda nifer o actorion enwog, gan gynnwys Peter O’Toole yn “Rebecca’s Daughters” a Jeremy Irons yn “Damage.” Roedd yn angerddol am bopeth Cymreig, ac roedd yn falch iawn o fod yn Geidwad y Cledd yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Bu farw ar Hydref 31, 2007, union 35 mlynedd i ddiwrnod buddugoliaeth hanesyddol y Scarlets dros Seland Newydd, ag yntau’n 56 oed, wedi iddo ddioddef cymhlethdodau yn deillio o gael diabetes. Bu pobl ledled Cymru a thu hwnt yn galaru wedi iddo farw – llanwodd 10,000 o alarwyr Barc y Strade i dalu’r deyrnged olaf.

Mae ei waddol yn fyw o hyd trwy ei deulu, ei wraig Mari a’i ferched Manon a Gwenan, a thrwy Ymddiriedolaeth Ray Gravell, a sefydlwyd ar ôl ei farwolaeth i hyrwyddo ei gariad a’i ymrwymiad i fywyd teuluol, chwaraeon, cerddoriaeth, y celfyddydau, y cyfryngau a’r Gymraeg ar hyd a lled Gorllewin Cymru. Un o’r prif amcanion yw helpu grwpiau gwirfoddol ac unigolion, elusennau a mudiadau lleol sy’n gweithio i wella’r cymunedau maen nhw’n byw ynddynt a helpu pobl lai ffodus o fewn y cymunedau hynny. Ei nod yw sicrhau bod angerdd a chariad Ray at Gymru a’i gymuned yn parhau’n fyw. Trwy waith Ymddiriedolaeth Elusennol Ray Gravell a’i Gyfeillion, bydd Grav yn parhau i fod yn Lladmerydd heb ei ail i WEST IS BEST !